Skip to main content
It looks like you're using Internet Explorer 11 or older. This website works best with modern browsers such as the latest versions of Chrome, Firefox, Safari, and Edge. If you continue with this browser, you may see unexpected results.

Informatievaardigheden - CIW studiejaar 1: Verschillende soorten informatiebronnen

Introductie

Niet alle informatie is geschikt voor alle doeleinden. Soms wil je weten wat de laatste ontwikkelingen op je vakgebied zijn, soms heb je cijfers nodig om je verslag te onderbouwen. Soms wil je een algemeen overzicht van je onderwerp krijgen. Of je wilt juist helemaal de diepte in gaan.

Al deze informatie staat in verschillende bronnen. Voordat je gaat zoeken is het dus goed een beeld te hebben van de verschillende soorten informatie en bijbehorende bronnen: wil je algemene informatie, diepgaande informatie en/of actuele informatie?

Heb je een overzicht van het aanbod aan bronnen? Dan kun je voor jezelf een lijst maken van relevante bronnen voor jouw specifieke zoekvraag. Hiermee ga je uiteindelijk aan de slag.

Algemene informatie

Handboek

Een handboek geeft een synthese van de, in de periode waarin het geschreven wordt, actuele inzichten in een wetenschap, op een bepaald wetenschapsgebied of een deeldiscipline.

Er wordt een overzicht gegeven van de actuele kennis in een bepaald vakgebied.

Handboeken gaan over omvangrijke onderwerpen: bijv. De geschiedenis van Letland.

Gebruik handboeken: ze zijn niet bedoeld om van a tot z door te lezen. In principe zijn het opzoekboeken, bedoeld om je in te lezen. Handboeken zijn bij uitstek geschikt om wetenschappelijke basiskennis over een onderwerp op te doen.

Voorbeeld: Cover Art image

Encyclopedie

Een encyclopedie gebruik je voor het snel opzoeken van feitjes. Onderwerpen (lemma's) worden over het algemeen in alfabetische volgorde gepresenteerd. Een voorbeeld van een online encyclopedie is Wikipedia. Als je Wikipedia gebruikt is betrouwbaarheid en kwaliteit niet 100% gegarandeerd. Iedereen mag er immers een bijdrage aan leveren. De door de bibliotheek aangekochte encyclopedia zijn wel betrouwbaar en kwalitatief goed.

Voorbeeld: Cover Art image

Woordenboek

Een woordenboek gebruik je voor het opzoeken van de betekenis van woorden. Een specialistisch woordenboek kan handig zijn om terminologie, het jargon dat bij jouw onderwerp hoort, in op te zoeken.

Voorbeeld: Cover Art image

Diepgaande informatie

Monografie

Een monografie gaat diepgaand in op één, vrij specifiek onderwerp. Het is een publicatie van doorgaans ongeveer 200 - 300 pagina's. Het kenmerk van een monografie is dat deze veel, vaak gedetailleerde informatie geeft. De productietijd van een monografie is tamelijk lang. Dus als je op zoek bent naar heel actuele informatie, is een monografie niet de meest geschikte bron. Je kunt in dat geval beter gebruikmaken van tijdschriftartikelen.

Monografieën worden in gedrukte vorm uitgegeven, maar ook steeds vaker in elektronische vorm, als e-book.

Voorbeeld: Cover Art image

Tijdschriftartikel

Een wetenschappelijk artikel wordt gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. Het bevat een verslag van het onderzoek van een wetenschapper en wordt gekenmerkt door veel diepgang en het gebruik van jargon. Wetenschappelijke artikelen geven een weerslag van de ontwikkelingen in het vak. Ze geven een goed beeld van het recente onderzoek. Hoewel er nog gedrukte wetenschappelijke tijdschriften in omloop zijn, komt de nadruk steeds meer op elektronische tijdschriften te liggen.

Klik op het plaatje voor een instructieve video van Purdue University over het hoe en waarom van wetenschappelijke artikelen.

Bundel

Een bundel bestaat uit artikelen van verschillende auteurs en heeft een redacteur (editor) die de supervisie heeft. Conference proceedings of feestbundels zijn hier voorbeelden van.

De titel Media technologies : essays on communication, materiality, and society is een voorbeeld van een bundel die geredigeerd is door een redacteur. Het boek bestaat uit een aantal hoofdstukken dat elk door een andere auteur is geschreven.

Voorbeeld: Cover Art image

Rapport

Rapporten van overheidsorganisaties, denktanks en bedrijven kunnen - hoewel zelf niet wetenschappelijk van aard - wel in veel wetenschappelijk onderzoek een belangrijke bron van informatie zijn. Ze bevatten:

- doelstellingen van maatschappelijke organisaties
- beleidsevaluaties
- effectrapportages
- politieke en ethische interpretaties van wetenschappelijke vorderingen
- resultaten van enquêtes

Soms gebruiken we rapporten omdat de makers van de rapporten onderwerp van ons onderzoek zijn. Soms ook gebruiken we informatie uit rapporten als aanleiding om onderzoek te gaan doen. Sommige rapporten bevatten wetenschappelijke analyses die ter onderbouwing of bewijs van een stelling kunnen dienen.

Voorbeeld: Cover Art image

Statistieken

Deze gebruik je als je cijfers nodig hebt om je verslag/onderzoek te onderbouwen. Voorbeelden van databases voor statistieken zijn:

CBS Statline (Centraal Bureau voor de Statistiek)
Eurostat (Europese Commissie)
CBS Overview (Overzicht van statistische databases)

Actuele informatie

Tijdschriftartikelen

Van recent onderzoek wordt verslag gedaan in wetenschappelijke tijdschriften. Artikelen uit recente tijdschriftafleveringen zijn dus zeer geschikt als bron wanneer je op zoek bent naar actuele informatie over een onderwerp.

Zie de kolom hiernaast.

Congresmateriaal en proceedings

Tijdens congressen doen wetenschappers in lezingen verslag van recent onderzoek. Deze lezingen ('papers') op wetenschappelijke congressen en symposia worden vaak achteraf gepubliceerd als een verzameling artikelen; een zogeheten congresbundel.

Niet zelden verschijnen deze bundels pas geruime tijd na het congres. In dat geval is de informatie natuurlijk minder actueel.

Vaak komt in de titel van een congresbundel het woord 'proceedings' (handelingen, verslag) voor.

Uiteraard kan een congresbundel ook als e-book of e-journal verschijnen en kunnen ook de proceedings zelf online op een website worden geplaatst.

Voorbeeld: Cover Art image

Kranten

Krantenartikelen bevatten heel recente informatie. Hoewel deze informatie niet wetenschappelijk is, kan een krant toch een nuttige bron zijn. De bibliotheek heeft (online) abonnementen op de grote Nederlandse en buitenlandse kranten. In Nexis Uni kun je krantenartikelen zoeken op trefwoord.

Internet

Afbeeldingsresultaat van world wide web

Op het internet zijn veel soorten informatie te vinden. Internetsites zijn als wetenschappelijk te beschouwen wanneer ze aan één of meer van onderstaande criteria voldoen:

- De site of publicatie is de elektronische variant van een (reeds bestaande) gedrukte wetenschappelijke publicatie. 

- De inhoud van een publicatie valt onder verantwoordelijkheid van een wetenschappelijke instelling. Bijvoorbeeld bij digitale versies van proefschriften.

- De publicatie heeft een auteursvermelding, een verantwoorde literatuurlijst en volgt de methodische opbouw van een wetenschappelijke publicatie.

- De site of een elektronische publicatie is onder redactie van een of meer wetenschappers gepubliceerd.

Statistieken

Voor actuele informatie over bijvoorbeeld het aantal inwoners van de provincie Groningen, kun je een beroep doen op statistische databases. Zie ook de kolom hiernaast.