Skip to main content
It looks like you're using Internet Explorer 11 or older. This website works best with modern browsers such as the latest versions of Chrome, Firefox, Safari, and Edge. If you continue with this browser, you may see unexpected results.

Informatievaardigheden - CIW studiejaar 1: Oriënteren op een onderwerp

Oriënteren op een onderwerp

Wanneer je een onderwerp hebt gekozen waarover je literatuur wilt gaan zoeken, zul je je daar eerst op moeten oriënteren, zeker als dat onderwerp nieuw voor je is. Hierdoor krijg je een beter idee van alle facetten van dat onderwerp, definities, feiten en theorieën. Je leert verwante termen en begrippen kennen, de context en verschillende mogelijke benaderingswijzen. Vaak vind je ook al enkele verwijzingen naar belangrijke literatuur.

Gebruik om te beginnen encyclopedieën, naslagwerken en handboeken voor die eerste oriëntatie. Op de studiezalen van de Universiteitsbibliotheek vind je gedrukte (vak)encyclopedieën, handboeken enz. Via de Digitale bronnen op de Bibliotheekportal heb je toegang tot elektronische handboeken en encyclopedieën en uiteraard kun je zoeken in SmartCat naar meer literatuur.

Gebruik in handboeken de inhoudsopgave en index om meer over je onderwerp te vinden. Probeer op deze manier steeds meer gegevens over je onderwerp op te diepen: deelonderwerpen, trefwoorden, hoofdpersonen enz.

Vergeet ook niet om je docent(en) of andere deskundigen te vragen om je op weg te helpen.

Eenduidigheid

Zorg voor eenduidigheid in je omschrijving of definitie van je onderwerp. Zorg voor een heldere vraag-/probleemstelling. Dit helpt je te bepalen welke informatie wel en welke niet bruikbaar is om die vraagstelling te beantwoorden. Formuleer je vraagstelling zo specifiek mogelijk. Zie het hoofdstuk Onderwerp afbakenen.

Meer oriëntatiemogelijkheden

In de oriëntatiefase hoef je je niet te beperken tot het gebruik van encyclopedieën, handboeken en onderwerpsgidsen. Denk ook aan de volgende bronnen:

- 'gewone' studieboeken, monografieën; gebruik SmartCat, of 'browse' langs de kasten van de studiezaal. Gebruik de rubrieksindeling van de studiezaal.

- nieuwsberichten (voor trends en actualiteiten); bekijk (online) kranten, of doorzoek Nexis Uni, een enorm archiefbestand met o.a. toegang tot tienduizenden kranten. (Zie ook het hoofdstuk Ik zoek nieuwsbronnen.)

- overzichtsartikelen (Engels: reviews) geven de stand van zaken aan m.b.t. een bepaald onderwerp door de relevante literatuur over dat onderwerp samen te vatten en te analyseren. In het bestand Annual Reviews vind je overzichtsartikelen op verschillende vakgebieden. In Web of Science kun je aan je zoektermen het document type review toevoegen en in veel andere bestanden voeg je review gewoon als zoekterm aan je zoekactie toe.

- het internet via zoekmachines zoals Google (Zie ook het hoofdstuk Zoeken naar informatie op internet.), o.a. door te zoeken naar webportals die informatie hebben over jouw onderwerp. 

TIP: Kijk ter oriëntatie in de LibGuide (literatuurgids) voor jouw vakgebied.

Wikipedia

Image result for wikipedia image

Hoewel je natuurlijk al veel kennis hebt opgedaan tijdens je opleiding en bekend bent met de in jouw vakgebied gebruikte terminologie zou je ook nog in de voorbereidende fase van je onderzoek Wikipedia kunnen inzetten als hulpmiddel voor het vinden van begrippen en zoektermen. Je kunt hierbij gebruikmaken van de tool Wikimindmap.

Wees je er wel van bewust dat er in Wikipedia erg goede artikelen staan, maar dat het ook erg onbetrouwbare informatie bevat. Wees kritisch en probeer de gevonden informatie altijd te verifiëren met behulp van andere informatiebronnen.

Primaire en secundaire bronnen

Bronnen voor literatuuronderzoek kunnen verdeeld worden in primaire en secundaire bronnen.

Een primaire bron bevat nieuwe informatie: een auteur doet voor het eerst verslag van een ontdekking of levert voor het eerst een bewijs voor een hypothese. Voorbeelden van dergelijke bronnen zijn tijdschriftartikelen, dissertaties, rapporten en congresverslagen.

In secundaire bronnen wordt een overzicht gegeven van de primaire literatuur. Hieronder vallen bijvoorbeeld encyclopedieën, handboeken, attenderingstijdschriften en bibliografieën.

Een belangrijke secundaire bron is ook het zogeheten overzichtsartikel. Overzichtsartikelen (Engels: reviews) geven de stand van zaken aan m.b.t. een bepaald onderwerp door de relevante literatuur over dat onderwerp samen te vatten en te analyseren. Overzichtsartikelen voor verschillende vakgebieden vind je in Annual Reviews.

Wanneer je je orienteert op een nieuw onderwerp, zul je doorgaans gebruik moeten maken van secundaire bronnen. Op basis hiervan krijg je een globaal beeld. Vervolgens kun je verder de diepte in gaan.

Pas op! In de geesteswetenschappen wordt een andere betekenis aan deze termen gegeven. Primaire bronnen vormen dan het object van onderzoek, terwijl secundaire een interpretatie of analyse geven van die primaire bronnen.