Skip to main content

Informatievaardigheden Geschiedenis: Verschillende literatuurtypen

Met extra tab over bibliografische databases.

Introductie

Niet alle informatie is geschikt voor alle doeleinden. Soms wil je weten wat de laatste ontwikkelingen op je vakgebied zijn, soms heb je cijfers nodig om je verslag te onderbouwen. Soms wil je een algemeen overzicht van je onderwerp krijgen. Of je wilt juist helemaal de diepte in gaan.

Al deze informatie staat in verschillende bronnen. Voordat je gaat zoeken is het dus goed een beeld te hebben van de verschillende soorten informatie en bijbehorende bronnen: wil je algemene informatie, diepgaande informatie en/of actuele informatie?

Heb je een overzicht van het aanbod aan bronnen? Dan kun je voor jezelf een lijst maken van relevante bronnen voor jouw specifieke zoekvraag. Hiermee ga je uiteindelijk aan de slag.

Algemene informatie

Handboek

Een handboek geeft een synthese van de actuele inzichten in een wetenschap, op een bepaald wetenschapsgebied of een deeldiscipline.

 Er wordt een overzicht gegeven van de actuele kennis in een bepaald vakgebied.

 Handboeken gaan over omvangrijke onderwerpen: bijv. De geschiedenis van Letland.

 Gebruik handboeken: ze zijn niet bedoeld om van a tot z door te lezen. In principe zijn het opzoekboeken, bedoeld om je in te lezen. Bijvoorbeeld: je moet over een bepaald onderwerp schrijven, maar mist de basiskennis.

Encyclopedie

Een encyclopedie gebruik je voor het snel opzoeken van feitjes. Onderwerpen (lemma's) worden over het algemeen in alfabetische volgorde gepresenteerd. Een voorbeeld van een online encyclopedie is Wikipedia. Als je Wikipedia gebruikt, is echter de betrouwbaarheid en kwaliteit van de gevonden informatie niet 100% gegarandeerd, aangezien iedereen bijdragen in Wikipedia kan plaatsen. De door de bibliotheek aangekochte encyclopedieën daarentegen, zijn wel betrouwbaar en kwalitatief goed.

Woordenboek

Een woordenboek gebruik je voor het opzoeken van terminologie; begrippen die bij je onderwerp horen.

<

Diepgravende informatie

Monografie

Een monografie gaat diepgaand in op één, vrij specifiek onderwerp. Het is een publicatie van doorgaans ongeveer 200 - 300 pagina's. Het kenmerk van een monografie is dat deze veel, vaak gedetailleerde informatie geeft. De productietijd van een monografie is tamelijk lang. Dus als je op zoek bent naar heel actuele informatie, is een monografie niet de meest geschikte bron. Je kunt in dat geval beter gebruikmaken van tijdschriftartikelen.

Monografieën worden in gedrukte vorm uitgegeven, maar ook steeds vaker in elektronische vorm, als e-book.

Tijdschriftartikel

Een wetenschappelijk artikel wordt gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. Het bevat een verslag van het onderzoek van een wetenschapper en wordt gekenmerkt door veel diepgang en het gebruik van jargon. Wetenschappelijke artikelen geven een weerslag van de ontwikkelingen in het vak. Ze geven een goed beeld van het recente onderzoek. Hoewel er nog gedrukte wetenschappelijke tijdschriften in omloop zijn, komt de nadruk steeds meer op elektronische tijdschriften te liggen.

Klik op het plaatje voor een instructieve video van Purdue University over het hoe en waarom van wetenschappelijke artikelen.

Bundel

De publicatie bestaat uit artikelen van verschillende auteurs en er is een redacteur (editor) die de supervisie heeft. Engelse benamingen zijn: 'collection of essays' en 'edited book'.

Kenmerken: circa 200 pagina’s dik, één of meer redacteurs die het geheel ordenen en vaak de inleiding en/of conclusie/samenvatting schrijven.

De artikelen van 10-20 pagina’s, geschreven door een of meer auteurs. 

-  Er zijn bundels (edited books) gepubliceerd naar aanleiding van een conferentie/congres. Naderhand worden de congresbijdragen (papers) in een bundel gepubliceerd.

- Er zijn bundels met essays over nieuwe onderwerpen. Uitgevers zien een gat in de markt. Er zijn nog geen monografieën over geschreven. De uitgever vraagt een aantal specialisten op het gebied van het onderwerp en publiceert hun artikelen.  

Bundels met artikelen bevatten de resultaten van recent onderzoek. Net als wetenschappelijke tijdschriften.

Rapport

Rapporten van overheidsorganisaties, denktanks en bedrijven kunnen - hoewel zelf niet wetenschappelijk van aard - wel in veel wetenschappelijk onderzoek een belangrijke bron van informatie zijn. Ze bevatten:

- doelstellingen van maatschappelijke organisaties

- beleidsevaluaties

- effectrapportages

- politieke en ethische interpretaties van wetenschappelijke vorderingen

- resultaten van enquêtes

Soms gebruiken we rapporten omdat de makers van de rapporten onderwerp van ons onderzoek zijn. Soms gebruiken we informatie uit rapporten als aanleiding om onderzoek te gaan doen. Sommige rapporten bevatten wetenschappelijke analyses die ter onderbouwing of bewijs van een stelling kunnen dienen.

Statistieken

Statistische gegevens gebruik je als je cijfers nodig hebt om je verslag/onderzoek te onderbouwen. Voorbeelden van databases voor statistieken zijn:

CBS Overview (Overzicht van statistische databases)

CBS Statline (Centraal Bureau voor de Statistiek)

Eurostat (Europese Commissie)

Actuele informatie

Tijdschriftartikel

Zie de kolom hiernaast.

Congresmateriaal

Dit is een belangrijke bron voor recent onderzoek. Voor een congres worden sprekers uitgenodigd die een presentatie, een 'paper', geven over het onderzoek waar ze op dat moment mee bezig zijn. Deze papers worden vervolgens gebundeld en uitgegeven als conference proceedings.Het komt vaak voor dat zo'n paper uiteindelijk leidt tot een wetenschappelijk artikel.

Kranten

Krantenartikelen bevatten heel recente informatie. Hoewel deze informatie niet wetenschappelijk is, kan een krant toch een nuttige bron zijn. De bibliotheek heeft (online) abonnementen op de grote Nederlandse en buitenlandse kranten. In Nexis Uni kun je krantenartikelen zoeken op trefwoord.

Komt de pagina niet helemaal in beeld?

Past de tekst van de pagina niet helemaal in beeld?

Geef een keer <F5> Refresh zodat ook het onderste deel van de webpagina zichtbaar wordt!

Internet

Op het internet zijn veel soorten informatie te vinden. Internetsites zijn als wetenschappelijk te beschouwen wanneer ze aan één of meer van onderstaande criteria voldoen:

- De site of publicatie is de elektronische variant van een (reeds bestaande) gedrukte wetenschappelijke publicatie.  

- De inhoud van een publicatie valt onder verantwoordelijkheid van een wetenschappelijke instelling. Bijvoorbeeld bij digitale versies van proefschriften. 

- De publicatie heeft een auteursvermelding, een verantwoorde literatuurlijst en volgt de methodische opbouw van een wetenschappelijke publicatie.

- De site of een elektronische publicatie is onder redactie van een of meer wetenschappers gepubliceerd.

Statistieken

Zie de kolom hiernaast.