Skip to main content

Informatievaardigheden Geschiedenis: Beoordelingscriteria: relevantie en betrouwbaarheid

Met extra tab over bibliografische databases.

Relevantie

Informatie is relevant wanneer deze bijdraagt aan de beantwoording van de onderzoeksvraag. Je beoordeelt de gevonden informatie op basis van inhoud, niveau en actualiteit.

Inhoud en niveau van de informatie

Sluit de informatie aan bij de vraag- en doelstelling van je onderzoek?
Hierbij kun je jezelf onderstaande vragen stellen:

* Beantwoordt de informatie je onderzoeksvraag?

* Sluit het niveau van de informatie aan bij je vraag- en doelstelling?

Wanneer je op wetenschappelijk niveau literatuuronderzoek doet naar depressies, zal een artikel uit de Libelle of Quote niet het vereiste wetenschappelijke niveau hebben. Je hebt publicaties nodig die voldoen aan de eisen die de wetenschap stelt.

Actualiteit

Het begrip 'actueel' duidt doorgaans op recente gebeurtenissen of ontwikkelingen. De verschijningsdatum van een publicatie geeft een indicatie van de actualiteit van de informatie. De algemene regel is: hoe recenter, hoe beter. Van een boek met verschillende edities, kies je de meest recente editie.

Vooral bij ingrijpende historische gebeurtenissen zijn boeken die zijn verschenen voor dit breukpunt per definitie achterhaald. Als je onderzoek wilt doen naar terrorisme in de 21e eeuw, is een publicatie die dateert vóór 9/11 niet meer actueel. Als je onderzoek wilt doen naar de huidige politieke situatie in het Midden-Oosten zijn publicaties die dateren uit de periode vóór de Arabische Lente niet meer actueel. Ook bij de bestudering van onderwerpen uit vroegere perioden is het mogelijk dat de benadering in de loop der tijd is veranderd en dat daarmee bepaalde oudere publicaties niet actueel meer zijn. Aan de andere kant is het ook mogelijk dat een oudere publicatie de kern van de zaak nog steeds goed weergeeft. Het is dus mogelijk dat een oudere publicatie nog steeds actueel is.

Wanneer je onderzoek doet naar een onderwerp uit het zeer recente verleden is het mogelijk dat er nog geen actuele wetenschappelijke literatuur beschikbaar is. Er zullen in de loop van 2016 de eerste wetenschappelijke artikelen verschijnen over de Brexit, maar het zal even duren tot er nieuwe edities verschijnen van handboeken waar dit onderwerp wordt behandeld.

Use the CRAAP test

Checklist voor evaluatie van informatie(bronnen)

Een handige checklist om de kwaliteit van je informatie(bronnen) te beoordelen, is de zogeheten CRAAP test

Betrouwbaarheid

Het gaat hier om de mate waarin je erop kunt vertrouwen dat de informatie klopt. In hoeverre is de informatie geloofwaardig? In hoeverre is de informatie objectief? Bij het beoordelen van de betrouwbaarheid van informatie moet je op meerdere aspecten letten. Deze hebben te maken met zowel de herkomst van de informatie als de inhoudelijke kwaliteit ervan.

Autoriteit van bron (auteur/organisatie) en totstandkoming document

* Wat weet je over de auteur? Is hij een autoriteit? Een erkende auteur in zijn vakgebied? Voor welke organisatie werkt hij?

* Wat weet je over de organisatie? Een publicatie van een gerespecteerde, bekende organisatie is over het algemeen betrouwbaarder dan die van een vage stichting met dubieuze of onduidelijke doelstellingen.

* Is er sprake van sponsoring van auteur of organisatie? Sponsoring hoeft geen probleem te zijn, maar houd goed in de gaten dat er commerciële belangen mee kunnen spelen.

* Is er sprake van kwaliteitsbeoordeling? Zo ja, is er een redactie? Zijn artikelen 'ge-peer-reviewed'?  Zeker bij peer review is er sprake van een grote mate van betrouwbaarheid omdat verschillende deskundigen/wetenschappers de tekst, voordat tot publicatie is overgegaan, al kritisch hebben beoordeeld.

Inhoud

Juistheid

* Kloppen de als feiten gepresenteerde gegevens? Ga na of ze ondersteund worden door informatie uit andere bronnen.
* Worden meningen onderbouwd met feiten?

Objectiviteit

* Wat is het doel van de informatie? Is het doel in de eerste plaats informeren, of probeert de auteur juist vooral de lezer van zijn/haar eigen standpunt te overtuigen? (Denk aan opinievorming, propaganda, etc.)
* Gaat het om (harde) feiten of meningen?
* Wordt het onderwerp van meerdere kanten belicht?

Controleerbaarheid

* Is er sprake van bronvermelding?
* Wat is de kwaliteit van de vermelde bronnen?
* Is na te gaan of de verstrekte informatie juist en volledig is?

Kate Turabian over het beoordelen van de bruikbaarheid van publicaties

In het boek van Kate Turabian, A manual for writers of term papers, theses, and dissertations staat op pagina 33-36 informatie over het beoordelen van de bruikbaarheid van literatuur. De criteria zijn 'relevance' en 'reliability'. 'Relevance' gaat over het onderwerp van de publicatie. Ze geeft aan hoe je snel kunt ontdekken waar een publicatie over gaat. De betrouwbaarheid 'reliability' kun je inschatten door te kijken naar de auteur, de uitgever, of er sprake is van 'peer-review', hoe de publicatie in boekbesprekingen wordt beoordeeld en hoe vaak andere wetenschappers naar de publicatie verwijzen.

Bij materiaal dat op internet is geplaatst buiten de normale wetenschappelijke kanalen om, is het lastiger te beoordelen hoe betrouwbaar de informatie is.